Μήνα με μήνα εντείνεται η πιστωτική ασφυξία, καθώς οι χορηγήσεις προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις έχουν σταματήσει. Ακόμα και τα επίσημα στοιχεία δεν δείχνουν την πραγματική εικόνα της ασφυξίας που επικρατεί στην αγορά αφού με τεχνητό τρόπο περιορίζουν το ποσοστό πτώσης. Στην πραγματικότητα οι χορηγήσεις στεγαστικών δανείων είναι εως και κατα 70% χαμηλότερες σε σύγκριση με το 2010 και αυτό διότι τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας Ελλάδος εμφανίζουν ως νέες χορηγήσεις τα δάνεια τα οποία επανεκτιμώνται! Πάντως ακόμα και τα στοιχεία αυτά εμφανίζουν ότι τον Δεκέμβριο 2011 ο ρυθμός πιστωτικής επέκτασης υποχώρησε στο -3,2% -ένα χρόνο πριν ήταν μηδενικός- και τα υπόλοιπα των δανείων υποχώρησαν στα 248,53δισ ευρώ από 257,85δισ ευρώ τον Δεκέμβριο του 2010. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας Ελλάδος η μηνιαία καθαρή ροή ήταν αρνητική κατά 1,746δισ ευρώ (από 244εκ ευρώ θετική καθαρή ροή το Δεκέμβριο 2010).

Ειδικότερα τα δάνεια προς τα νοικοκυριά εμφανίζουν ρυθμό πιστωτικής επέκτασης -3,9% με τα υπόλοιπα να υποχωρούν στα 113δισ ευρώ. Τα υπόλοιπα των στεγαστικών δανείων διαμορφώνονται στα 78,39δισ ευρώ με το ρυθμό πιστωτικής επέκτασης στο -2,9% (και αρνητική μηνιαία καθαρή ροή κατά 176εκ ευρώ). Ακόμα μεγαλύτερη είναι η πτώση στα καταναλωτικά δάνεια -στο -6,4% ο ρυθμός πιστωτικής επέκτασης- και τα υπόλοιπα στα 32,9δισ ευρώ. Τα συνολικά υπόλοιπα των επιχειρηματικών δανείων διαμορφώνονται στα 120,12δισ ευρώ (-2% ο ρυθμός πιστωτικής επέκτασης) και η μηνιαία καθαρή ροή χρηματοδότησης τον Δεκέμβριο πέρυσι ήταν αρνητική κατά 1,42δισ ευρώ (από θετική κατά 425εκ ευρώ τον Δεκέμβριο του 2010). Ο ρυθμός επέκτασης για τα δάνεια προς εμπορικές επιχειρήσεις βρίσκεται στο -6% και προς κατασκευαστικές επιχειρήσεις στο -7,4%.

Οι δανειολήπτες που αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στην αποπληρωμή των δόσεών τους έχουν συγκεκριμένες επιλογές ως προς τη ρύθμιση των οφειλών τους, ώστε να καταστούν εκ νέου εξυπηρετήσιμες. Συγκεκριμένα:

1 Αλλαγή των όρων εξόφλησης. Η πρώτη κίνηση που πρέπει να κάνουν όσοι αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξόφληση των δανείων τους είναι να απευθυνθούν στην τράπεζα με την οποία συνεργάζονται. Οι λύσεις που μπορούν να προσφέρουν τα πιστωτικά ιδρύματα ποικίλλουν και εξαρτώνται από το πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο πελάτης τους. Ετσι μπορούν να προχωρήσουν στις ακόλουθες ρυθμίσεις:

* Να παράσχουν μια περίοδο χάριτος που μπορεί να φθάσει ως και τα δύο-τρία χρόνια, κατά τη διάρκεια της οποίας ο πελάτης καταβάλλει μόνο τους τόκους του. * Να επιμηκύνουν την εναπομένουσα διάρκεια εξόφλησης του δανείου, ώστε να μειωθεί η μηνιαία δόση.

* Να αναστείλουν την πληρωμή των δόσεων για ένα διάστημα, το οποίο μπορεί να φθάσει ως και τα δύο έτη, ώσπου ο πελάτης να καταφέρει να αυξήσει τα εισοδήματά του.

* Εφόσον ο δανειολήπτης διαθέτει ακίνητη περιουσία την οποία είναι διατεθειμένος να προσημειώσει, υπάρχει η δυνατότητα μείωσης του επιτοκίου σε πολύ μεγάλο βαθμό και αύξησης της διάρκειας αποπληρωμής ακόμη και ως τα 30 έτη. Με τον τρόπο αυτόν η δόση πέφτει σε πάρα πολύ χαμηλά επίπεδα.

2 Αίτηση στο Ειρηνοδικείο. Σε περίπτωση που οι «διαπραγματεύσεις» με την τράπεζα δεν έχουν αποτέλεσμα, το επόμενο βήμα για τους δανειολήπτες αποτελεί η υποβολή αίτησης στο Ειρηνοδικείο, με στόχο τον δικαστικό διακανονισμό των οφειλών. Η διαδικασία αυτή μπορεί να γίνει και με τη βοήθεια ενός δικηγόρου ή καταναλωτικών οργανώσεων. Στην αίτηση θα πρέπει να αναγράφονται όλο το ιστορικό των δανειοδοτήσεων, η οικονομική κατάσταση του δανειολήπτη, ενώ θα πρέπει να κατατεθεί και ένα προτεινόμενο σχέδιο διευθέτησης των οφειλών.

3 Εξωδικαστικός συμβιβασμός. Συνήθως, προτού η υπόθεση φθάσει στο δικαστήριο, υπάρχει νέα διαπραγμάτευση μεταξύ της τράπεζας και του δανειολήπτη, για την εξωδικαστική διευθέτηση της διαφωνίας. Εφόσον υπάρχουν δάνεια από πολλές τράπεζες, μπορεί να επιτευχθεί συμβιβασμός αν επέλθει συμφωνία πιστωτών με απαιτήσεις άνω του 51% των συνολικών οφειλών.

4 Δικαστική απόφαση. Σε περίπτωση που και αυτές οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν αίσιο τέλος, την τελική απόφαση για τη ρύθμιση των οφειλών παίρνει ο δικαστής. Το Ειρηνοδικείο μετά τον έλεγχο όλων των στοιχείων και εφόσον κρίνει ότι δεν επαρκούν τα περιουσιακά στοιχεία και τα εισοδήματα του οφειλέτη για την αποπληρωμή των δανείων του προχωρεί στη ρύθμισή τους. Αυτή μπορεί να περιλαμβάνει διαγραφή μέρους του χρέους. Το υπόλοιπο αποπληρώνεται σε διάστημα που μπορεί να φθάνει ως και τα 20 χρόνια, ενώ μπορεί να παρασχεθεί και περίοδος χάριτος ως και τέσσερα έτη.

Τα στεγαστικά δάνεια μπαίνουν στη δίνη της κρίσης χρέους. Πρόκειται για χιλιάδες στεγαστικά δάνεια που χορηγήθηκαν από έξη ελληνικές τράπεζες και χρησιμοποιήθηκαν ως κάλλυμα προκειμένου να δανειστούν από τις διεθνείς αγορές. Ήδη,σε αρνητική παρακολούθηση θέτει η Fitch την αξιολόγηση 35 τιτλοποίησεις δανείων ελληνικών τραπεζών, ενώ διατηρεί στο ίδιο καθεστώς τα προγράμματα 7 ελληνικές καλυμμένες ομολογίες. Ειδικότερα, η Fitch θέτει σε καθεστώς "αρνητικής παρακολούθησης" 35 τιτλοποιημένα στεγαστικά δάνεια ελληνικών τραπεζών καθώς εκτιμά ότι η οικονομική θέση και προοπτικές της χώρας έχουν επιδεινωθεί τους τελευταίους μήνες. Αναφορικά με τις αξιολογήσεις των καλυμμένων ομολογιών από την Fitch: Alpha Bank: παραμένει με 'BBB-'/RWN Τράπεζα Κύπρου: παραμένει με 'BBB'/RWN Eurobank EFG: παραμένει με 'BBB-'/RWN Marfin Popular Bank (Programme I): παραμένει με 'BBB'/RWN Εθνική Τράπεζα (Programme I): παραμένει με 'BB-'/RWN Εθνική Τράπεζα (Programme II): παραμένει με 'BBB-'/RWN Τράπεζα Πειραιώς : παραμένει με 'BBB-'/RWN

Τα τραπεζικά στελέχη εκτιμούν ότι μέσα στο 2012 θα πάνε σε ρύθμιση στεγαστικά δάνεια ύψους 8 με 9δισ ευρώ, δηλαδή το 12% των υπολοίπων της στεγαστικής πίστης που στο τέλος Νοεμβρίου ήταν 78,5δισ ευρώ. Στα καταναλωτικά δάνεια και τις πιστωτικές κάρτες οι συγκεντρώσεις οφειλών και οι αναχρηματοδοτήσεις με εγγύηση ακινήτου θα διαμορφωθούν στα 6δισ ευρώ, που αντιπροσωπεύει το 18% των συνολικών υπολοίπων (στα 33,2δισ ευρώ στο τέλος Νοεμβρίου 2011). Ίδια είναι η εικόνα και στα ανοικτά δάνεια τα οποία έχουν δοθεί προς επαγγελματίες, καθώς το 30% των δανείων αυτών έχει ήδη αναχρηματοδοτηθεί ή βρίσκεται καθ΄ οδόν προς ρύθμιση. Τα υπόλοιπα της κατηγορίας αυτής, χωρίς να είναι καταγεγραμμένα, υπολογίζονται στα 25 με 30δισ ευρώ. Ήδη έχουν ρυθμιστεί περί τα 5 δισ ευρώ και θα πάνε σε ρύθμιση άλλα τόσα. Επίσης σε διαδικασία ρύθμισης θα έχει μπει μέχρι το τέλος του χρόνου σχεδόν το 10% των επιχειρηματικών δανείων (συνολικά υπόλοιπα 121δισ ευρώ). Ας σημειωθεί ότι από το 2010 και μέχρι το τέλος του 2011 είχαν ρυθμιστεί δάνεια (όλων των κατηγοριών) ύψους 25δισ ευρώ.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία το διάστημα Ιανουαρίου 2010- Ιουνίου 2011 είχαν ρυθμιστεί 126.000 στεγαστικά, 495.000 καταναλωτικά και 70.000 επιχειρηματικά δάνεια. Τα νούμερα αυτά στο τέλος του 2012, όπως όλα δείχνουν θα έχουν υπερδιπλασιαστεί. Μάλιστα σύμφωνα με τα τραπεζικά στελέχη το τελευταίο διάστημα, οι τράπεζες δέχονται σωρηδόν αιτήματα για ρύθμιση ή αναχρηματοδότηση οφειλών. Και το μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν είναι ότι έχουν αρχίσει να «σκάνε» τα ρυθμισμένα δάνεια, με αποτέλεσμα η κατάσταση να είναι αδιέξοδη. Ταυτόχρονα τα ποσοστά των καθυστερήσεων είναι εκρηκτικά. Στα στεγαστικά έχουν ξεπεράσει το 10% (αν υπολογιστούν και οι ρυθμίσεις) και ξεπερνούν τα 7,85δισ ευρώ οι καθυστερήσεις. Τα «κόκκινα» καταναλωτικά αντιπροσωπεύουν το 18% των υπολοίπων και ξεπερνούν τα 7δισ ευρώ, ενώ στα επιχειρηματικά επίσης το 17% με 18% είναι σε καθυστέρηση με «κόκκινες» οφειλές 22δισ ευρώ.