Μήνα με μήνα εντείνεται η πιστωτική ασφυξία, καθώς οι χορηγήσεις προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις έχουν σταματήσει. Ακόμα και τα επίσημα στοιχεία δεν δείχνουν την πραγματική εικόνα της ασφυξίας που επικρατεί στην αγορά αφού με τεχνητό τρόπο περιορίζουν το ποσοστό πτώσης. Στην πραγματικότητα οι χορηγήσεις στεγαστικών δανείων είναι εως και κατα 70% χαμηλότερες σε σύγκριση με το 2010 και αυτό διότι τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας Ελλάδος εμφανίζουν ως νέες χορηγήσεις τα δάνεια τα οποία επανεκτιμώνται! Πάντως ακόμα και τα στοιχεία αυτά εμφανίζουν ότι τον Δεκέμβριο 2011 ο ρυθμός πιστωτικής επέκτασης υποχώρησε στο -3,2% -ένα χρόνο πριν ήταν μηδενικός- και τα υπόλοιπα των δανείων υποχώρησαν στα 248,53δισ ευρώ από 257,85δισ ευρώ τον Δεκέμβριο του 2010. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας Ελλάδος η μηνιαία καθαρή ροή ήταν αρνητική κατά 1,746δισ ευρώ (από 244εκ ευρώ θετική καθαρή ροή το Δεκέμβριο 2010).

Ειδικότερα τα δάνεια προς τα νοικοκυριά εμφανίζουν ρυθμό πιστωτικής επέκτασης -3,9% με τα υπόλοιπα να υποχωρούν στα 113δισ ευρώ. Τα υπόλοιπα των στεγαστικών δανείων διαμορφώνονται στα 78,39δισ ευρώ με το ρυθμό πιστωτικής επέκτασης στο -2,9% (και αρνητική μηνιαία καθαρή ροή κατά 176εκ ευρώ). Ακόμα μεγαλύτερη είναι η πτώση στα καταναλωτικά δάνεια -στο -6,4% ο ρυθμός πιστωτικής επέκτασης- και τα υπόλοιπα στα 32,9δισ ευρώ. Τα συνολικά υπόλοιπα των επιχειρηματικών δανείων διαμορφώνονται στα 120,12δισ ευρώ (-2% ο ρυθμός πιστωτικής επέκτασης) και η μηνιαία καθαρή ροή χρηματοδότησης τον Δεκέμβριο πέρυσι ήταν αρνητική κατά 1,42δισ ευρώ (από θετική κατά 425εκ ευρώ τον Δεκέμβριο του 2010). Ο ρυθμός επέκτασης για τα δάνεια προς εμπορικές επιχειρήσεις βρίσκεται στο -6% και προς κατασκευαστικές επιχειρήσεις στο -7,4%.

Τα στεγαστικά δάνεια μπαίνουν στη δίνη της κρίσης χρέους. Πρόκειται για χιλιάδες στεγαστικά δάνεια που χορηγήθηκαν από έξη ελληνικές τράπεζες και χρησιμοποιήθηκαν ως κάλλυμα προκειμένου να δανειστούν από τις διεθνείς αγορές. Ήδη,σε αρνητική παρακολούθηση θέτει η Fitch την αξιολόγηση 35 τιτλοποίησεις δανείων ελληνικών τραπεζών, ενώ διατηρεί στο ίδιο καθεστώς τα προγράμματα 7 ελληνικές καλυμμένες ομολογίες. Ειδικότερα, η Fitch θέτει σε καθεστώς "αρνητικής παρακολούθησης" 35 τιτλοποιημένα στεγαστικά δάνεια ελληνικών τραπεζών καθώς εκτιμά ότι η οικονομική θέση και προοπτικές της χώρας έχουν επιδεινωθεί τους τελευταίους μήνες. Αναφορικά με τις αξιολογήσεις των καλυμμένων ομολογιών από την Fitch: Alpha Bank: παραμένει με 'BBB-'/RWN Τράπεζα Κύπρου: παραμένει με 'BBB'/RWN Eurobank EFG: παραμένει με 'BBB-'/RWN Marfin Popular Bank (Programme I): παραμένει με 'BBB'/RWN Εθνική Τράπεζα (Programme I): παραμένει με 'BB-'/RWN Εθνική Τράπεζα (Programme II): παραμένει με 'BBB-'/RWN Τράπεζα Πειραιώς : παραμένει με 'BBB-'/RWN

Τα τραπεζικά στελέχη εκτιμούν ότι μέσα στο 2012 θα πάνε σε ρύθμιση στεγαστικά δάνεια ύψους 8 με 9δισ ευρώ, δηλαδή το 12% των υπολοίπων της στεγαστικής πίστης που στο τέλος Νοεμβρίου ήταν 78,5δισ ευρώ. Στα καταναλωτικά δάνεια και τις πιστωτικές κάρτες οι συγκεντρώσεις οφειλών και οι αναχρηματοδοτήσεις με εγγύηση ακινήτου θα διαμορφωθούν στα 6δισ ευρώ, που αντιπροσωπεύει το 18% των συνολικών υπολοίπων (στα 33,2δισ ευρώ στο τέλος Νοεμβρίου 2011). Ίδια είναι η εικόνα και στα ανοικτά δάνεια τα οποία έχουν δοθεί προς επαγγελματίες, καθώς το 30% των δανείων αυτών έχει ήδη αναχρηματοδοτηθεί ή βρίσκεται καθ΄ οδόν προς ρύθμιση. Τα υπόλοιπα της κατηγορίας αυτής, χωρίς να είναι καταγεγραμμένα, υπολογίζονται στα 25 με 30δισ ευρώ. Ήδη έχουν ρυθμιστεί περί τα 5 δισ ευρώ και θα πάνε σε ρύθμιση άλλα τόσα. Επίσης σε διαδικασία ρύθμισης θα έχει μπει μέχρι το τέλος του χρόνου σχεδόν το 10% των επιχειρηματικών δανείων (συνολικά υπόλοιπα 121δισ ευρώ). Ας σημειωθεί ότι από το 2010 και μέχρι το τέλος του 2011 είχαν ρυθμιστεί δάνεια (όλων των κατηγοριών) ύψους 25δισ ευρώ.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία το διάστημα Ιανουαρίου 2010- Ιουνίου 2011 είχαν ρυθμιστεί 126.000 στεγαστικά, 495.000 καταναλωτικά και 70.000 επιχειρηματικά δάνεια. Τα νούμερα αυτά στο τέλος του 2012, όπως όλα δείχνουν θα έχουν υπερδιπλασιαστεί. Μάλιστα σύμφωνα με τα τραπεζικά στελέχη το τελευταίο διάστημα, οι τράπεζες δέχονται σωρηδόν αιτήματα για ρύθμιση ή αναχρηματοδότηση οφειλών. Και το μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν είναι ότι έχουν αρχίσει να «σκάνε» τα ρυθμισμένα δάνεια, με αποτέλεσμα η κατάσταση να είναι αδιέξοδη. Ταυτόχρονα τα ποσοστά των καθυστερήσεων είναι εκρηκτικά. Στα στεγαστικά έχουν ξεπεράσει το 10% (αν υπολογιστούν και οι ρυθμίσεις) και ξεπερνούν τα 7,85δισ ευρώ οι καθυστερήσεις. Τα «κόκκινα» καταναλωτικά αντιπροσωπεύουν το 18% των υπολοίπων και ξεπερνούν τα 7δισ ευρώ, ενώ στα επιχειρηματικά επίσης το 17% με 18% είναι σε καθυστέρηση με «κόκκινες» οφειλές 22δισ ευρώ.

Πήρα ένα δάνειο για να φτιάξω ένα σπίτι και τώρα ζορίζομαι να τα βγάλω πέρα. Τι απομένει; Να το πουλήσω. Εκατοντάδες χιλιάδες έλληνες βρίσκονται σήμερα σε μία παρόμοια κατάσταση και αναρωτιούνται για το αν η πώληση είναι η προσήκουσα λύση. Οι απόψεις των ειδικών διίστανται. Οι περισσότεροι λένε ότι η ρευστοποίηση αποτελεί το μοναδικό τρόπο για την εξυγίανση του οικογενειακού προϋπολογισμού. «Με δεδομένη την κατάσταση της οικονομίας η οποία δεν πρόκειται να ανακάμψει για τα αμέσως προσεχή χρόνια, η αποπληρωμή του δανείου είναι ο μοναδικός τρόπος για να μη οδηγηθεί στη χρεωκοπία ο δανειολήπτης», είναι το βασικό επιχείρημα εκείνων που υποστηρίζουν την άποψη αυτή. Υπάρχει όμως και ο αντίλογος :

« Η ρευστοποίηση ενός ακίνητου περιουσιακού στοιχείου είναι σίγουρα μία λύση , η οποία όμως θα πρέπει να ακολουθείται μόνο όταν έχουν εξαντληθεί όλες οι εναλλακτικές δυνατότητες διαχείρισης των οικονομικών προβλημάτων. Δηλαδή πριν μπει το πωλητήριο ο δανειολήπτης θα πρέπει να γνωρίζει τις δυνατότητες διακανονισμού που έχει με την τράπεζα επίσης θα πρέπει να έχει υπόψη όχι μόνο τα νομικά όπλα που έχει ο δανειστής του αλλά και το χρονοδιάγραμμα για την κάθε φάση της διεκδίκησης . Επίσης , θα πρέπει να είναι ενήμερος για την πολιτική που ακολουθεί σε ανάλογες περιπτώσεις αλλά και την δυνατότητα συμβιβασμού δε κάθε φάση της διεκδίκησης. Η βασική αρχή είναι ότι οι τράπεζες θέλουν λεφτά και όχι τριάρια και είναι διατεθειμένες να διαπραγματευτούν σε κάθε φάση της διεκδίκησης. Παράλληλα , η οφειλή περιλαμβάνει τους τόκους και του τόκους υπερημερίας που και στις δύο περιπτώσεις μπορούν όλα αυτά να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης με το δανειστή. Για όλα αυτά χρειάζεται η αρωγή ειδικών αλλά σε κάθε περίπτωση η θέση του καταναλωτή δεν είναι τόσο μειονεκτική όσο πιθανό να πιστεύει». Η δεύτερη άποψη , φαίνεται ότι είναι περισσότερο ρεαλιστική και για το λόγο αυτό δεν θα πρέπει να την αγνοήσει ένα δανειολήπτης ο οποίος αντιμετωπίζει προβλήματα ρευστότητα.

Πάντως , αυτό που θα πρέπει να θεωρηθεί δεδομένο είναι ότι το πωλητήριο θα πρέπει να είναι η τελευταία …επιλογή.